Zərduştlük bəşəriyyətin ən qədim dinlərindən biridir. Bu dinin banisi Zərdüşt və ys Zaratuştradır. Onun fəlsəfəsi iki əbədi başlanğıcın – xeyir və şərin mübarizəsi ideyasına əsaslanırdı. Müqəddəs od fikir və ruhi məqsədlərin təmizliyi rəmzi idi. İşıq, Xeyir və Ədaləti Hörmüz (Ahurəmazda), Qaranlıq, Şər və Zülmü isə Əhriman (Anqra-Manyu) təcəssüm etdirirdi. Dinə görə sonda Xeyir qalib gələcək və Hörmüzün fəal ardıcıllları o biri dünyada xoşbəxt olacaq. O biri dünyadakı xoşbəxtlik, eləcə də günah və xeyir əməl haqqında təsəvvürlər onu göstərir ki, zərdüştlük yetkin din idi. Bu din uzun müddət Azərbaycanda hakim din olmuşdur. Ona görə də atəşpərəstlərin əsas məbədləri məhz burda - Bakıda tikilmişdir. XİX əsrin əvvəllərində yaşamış fransız şərqşünası M. J. San-Martenin qeyd etdiyi kimi “Çoxsaylı neft mənbələri və təbii od püskürən qazların yer səthinə sərbəst çıxışı sayəsində ta qədimdən Bakı şəhəri təkcə yerli əhali üçün deyil, həm də farslar üçün müqəddəs yer kimi sitayiş obyekti olmuşdur. Bir çox yerlərdə bu “əbədi” odlar səcdəgah və od məbədlərinin böyük qrupunu yaratmış atəşpərəstlər tərəfindən qorunurdu. Bakı şəhəri öz hakim və rəiyyətləri tərəfindən oda sitayiş yerinə çevrilmişdir.” Qədim insanlar inanırdılar ki, od çirkinlik və alçaqlığı məhv edir, insanlara saflıq gətirir.
Bakının mərkəzindən 30 km aralıda, Abşeron yarımadasının Suraxanı qəsəbəsinin cənub-şərq kənarında təbii qaz çıxan odlu sahənin yerində atəşpərəstlərin bütpərəst məbədi – Atəşgah tikilmişdi ki, tərcümədə od evi, od yeri mənasını verir. Alimlər belə hesab edirlər ki, onun əsasının qoyulduğu tarixi eramızın İİİ-İV əsrlərinə aid etmək olar. Atəşgah öz orijinallığı ilə insanı valeh edir. Xüsusi qüllə altındakı tağdan içəri həyətə daxil olursan. Daş plitələrlə döşənmiş həyətin ortasında rotonda şəkilli, hər tərəfi açıq olan mərkəzi səcdəgahla birlikdə məbəd – ibadətgah yerləşir. Onun içərisində sönməz məşəl yanır. Məbədin qapalı beşbucaqlı formasında karvansarayı xatırladan bütün tikililəri pəncərəci olmayan iyirmi altı hücrə və bir otaqdan ibarətdir ki, onların girişinin yuxarısında divara hörülmüş iyirmi yazı lövhə var. Onlardan biri fars, qalanlar indus yazılarıdır. Tikiliyə həmçinin ölənlərin bədənini müqəddəs odda yandırmaq üçün nəzərdə tutulan, hal-hazırda isə daşlarla dolmuş dördbucaqlı çuxur da daxildir. İbadətgah və yaşayış hücrələrində zahidlərin bəsit əşyaları yığılmışdır. Bu məbəddə dua və oda qurban vermə mərasimləri keçirilirdi. Atəşpərəstlər Xeyirin qələbəsinə mane ola biləcək hər şeyi müqəddəs odda yandırırdılar. Insanlar dua edirdilər ki, od onları düşmən və ruhlardan qorusun. Od onların gözündə bütün kainatda həyatın təcəssümü idi. “Ocağın sönsün!” – bu yerlərdə ən pis qarğış idi.
Eramızın VIII əsrində ərəblərin Odlar Yurduna gəlişindən sonra burada islam yayılmağa başladı və atəşpərəstlərin məbədləri tənəzzülə uğradı. Yalnız XVII-XVIII əsrlərdə, oda sitayişin qorunub-saxlandığı Hindistandan Azərbaycana Böyük İpək yolu ilə atəşpərəstlər gələndən sonra atəşgah dirçəldi: atəşpərəstlərin fəaliyyət göstərən məbədi kimi göstərilən “Atəşgah” haqqında 1683-cü ilə aid qeydlər var. 1855-ci ildə sivilizasiyanın gəlişi ilə əlaqədar burada ilk zavod tikildi. Təbii odlar söndü. “Atəşgah” 188-cı ilə kimi fəaliyyət göstərmiş, sonra isə tərk edilmişdir: məbədə nəzarət edən kahin Allahın ondan üz çevirdiyini düşünərək məbədi baglamış və buradan getmişdir. 1975-ci ildə bərpa edildikdən sonra Dövlət Tarix-Arxitektura Muzeyi-Qoruğunun filialı kimi məbəd ziyarət üçün yenidən açılmış və Şirvanşahlar sarayı kompleksi adını almışdir. Hal-hazırda o, qədim dövrə aid daha çox baş çəkilən və turistlərin diqqətini olduqca cəlb edən abidədir. Əvvəllər olduğu kimi bura müxtəlif dinin nümayəndələri gəlir. Müsəlmanlar qurbanlar kəsir, induist və atəşpərəstlər isə dua edirlər.
“Atəşgah” unikal şedevr və milli sərvət kimi qədim din olan zərdüştlüyün ardıcılları haqqında ən müfəssəl məlumatı verir. İndiyədək Atəşgah məbədində torpağı bürüyən qaranlığı öz işığı ilə qovan müqəddəs od yanır.